De inkoop van eigen aandelen in België: juridisch kader en strategieën

Wat is de inkoop van eigen aandelen?

De inkoop van eigen aandelen is de transactie waarbij een vennootschap haar eigen aandelen verwerft van haar aandeelhouders. In België wordt deze transactie geregeld door het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV).

Wettelijke voorwaarden

Voor de BV (artikelen 5:145 en volgende WVV)

• Machtiging door de algemene vergadering met gewone meerderheid
• Maximale duur van de machtiging: 5 jaar (hernieuwbaar)
• Naleving van de balanstest: het nettoactief mag niet negatief worden
• Naleving van de liquiditeitstest: de vennootschap moet haar schulden op vervaldag kunnen betalen gedurende 12 maanden
• De ingekochte aandelen moeten volledig volgestort zijn

Voor de NV (artikelen 7:215 en volgende WVV)

• Machtiging door de algemene vergadering (gewone meerderheid)
• Maximum 20% van het totale aantal uitgegeven aandelen
• Maximale duur: 5 jaar
• Financiering uit uitkeerbare winsten enkel
• Geen inkoop tijdens verplichte OBO-periode

Vergelijkende tabel

Procedure in 5 stappen

1. Voorstel van het bestuursorgaan

Het bestuursorgaan stelt de inkoop voor met motivering van:

• Het aantal in te kopen aandelen
• De prijs of prijsvork
• Het doel van de inkoop
• De financieringsbron

2. Beslissing van de algemene vergadering

De algemene vergadering machtigt de inkoop en bepaalt:

• Het maximumaantal aandelen
• De duur van de machtiging (max. 5 jaar)
• De prijsvoorwaarden (minimum en maximum)

3. Voorafgaande testen (BV)

Het bestuursorgaan voert uit:

• De balanstest: controle van het nettoactief
• De liquiditeitstest: kasprognose over 12 maanden

4. Uitvoering van de inkoop

De inkoop wordt uitgevoerd onder de voorwaarden bepaald door de algemene vergadering, met respect voor het beginsel van gelijke behandeling van aandeelhouders.

5. Lot van de ingekochte aandelen

De ingekochte aandelen kunnen:

• Aangehouden worden in portefeuille (stemrechten en dividenden geschorst)
• Vernietigd worden (vermindering van het totale aantal aandelen)
• Later herverkocht worden

Fiscaliteit van de inkoop

Voor de vennootschap

• De inkoop wordt gelijkgesteld met een dividenduitkering voor het deel dat het fiscaal gestort kapitaal overschrijdt
• Roerende voorheffing van 30% op dat deel (behoudens VVPRbis-uitzonderingen)
• Het deel dat overeenkomt met het fiscaal kapitaal wordt belastingvrij terugbetaald

Voor de aandeelhouder-natuurlijk persoon

Cijfervoorbeeld

Een aandeelhouder heeft 100 aandelen ingeschreven aan €100 (fiscaal kapitaal: €10.000). De vennootschap koopt zijn aandelen in aan €250 per stuk (totaal: €25.000):

• Kapitaalterugbetaling: €10.000 (vrijgesteld)
• Inkoopbonus: €15.000 (onderworpen aan RV van 30% = €4.500)
• Netto ontvangen door de aandeelhouder: €20.500

Strategisch gebruik

1. Uitstap van een minderheidsaandeelhouder

De inkoop stelt een aandeelhouder in staat om uit het kapitaal te stappen zonder dat de anderen de inkoop persoonlijk moeten financieren.

2. Relutie van de overblijvende aandeelhouders

Als de ingekochte aandelen worden vernietigd, stijgt het relatieve aandeel van de overblijvende aandeelhouders automatisch.

3. Optimalisatie van de uitkering

De inkoop kan fiscaal voordeliger zijn dan een klassieke dividenduitkering, afhankelijk van de kapitaalstructuur.

4. Anti-OBO-verdediging

Voor genoteerde NV's kan de inkoop van eigen aandelen een verdedigingsmechanisme vormen tegen vijandige openbare overnamebiedingen.

5. Incentive-plannen

De ingekochte aandelen kunnen worden gebruikt voor stock-optieplannen of gratis aandelentoekenningen aan het personeel.

Aandachtspunten

• Rechtsmisbruik: de inkoop mag niet worden gebruikt om de uitkeringsregels te omzeilen
• Gelijke behandeling: alle aandeelhouders moeten identiek worden behandeld
• Solvabiliteit: de inkoop mag de continuïteit van de onderneming niet in gevaar brengen
• Transparantie: publicatie- en rapporteringsverplichtingen
• Verplichte vernietiging in bepaalde gevallen (WVV)

Conclusie

Overweegt u een inkoop van eigen aandelen? LegalBelgique begeleidt u bij de juridische en fiscale analyse, het opstellen van de resoluties van de algemene vergadering en de operationele uitvoering van de inkoop.